Soms gebeurt er iets waardoor je weer even stilstaat bij iets waar je normaal eigenlijk helemaal niet mee bezig wilt zijn. En wat veel meer tijd kost dan dat je er eigenlijk aan wilt besteden.
Onlangs zag ik namelijk één van mijn foto's terug in advertenties op verschillende social media kanalen. Nieuwsgierig als ik ben, ben ik gaan navragen hoe dat precies zat. Daaruit bleek dat de eigenaar van de hond toestemming had gegeven voor het gebruik van de foto.
En dat is fijn want stel je voor dat de eigenaar zelf geen toestemming geeft, maar het is toch niet helemaal hoe het werkt. Want heel veel mensen weten niet dat er in zo'n situatie eigenlijk twee vormen van toestemming nodig zijn.
Natuurlijk is het belangrijk dat iemand het goed vindt dat zijn of haar hond, of misschien ook zelf in een advertentie wordt gebruikt. Maar daarnaast is er ook nog het auteursrecht van de fotograaf. De foto zelf is namelijk niet automatisch vrij te gebruiken, ook niet als degene op de foto daar toestemming voor heeft gegeven.
Misschien wist de eigenaar van de hond dit helemaal niet. En dat neem ik diegene ook helemaal niet kwalijk. Sterker nog, ik denk dat veel mensen zich er simpelweg niet van bewust zijn. Juist daarom schrijf ik dit verhaal. Want het schuurt een beetje.
Niet omdat ik mijn foto's koste wat kost wil beschermen. Sterker nog, ik vind het juist fantastisch om te zien wat mensen met mijn foto's doen. Ik heb foto's teruggezien aan de muur in prachtige lijsten. Op canvassen. Op mokken. Op telefoonhoesjes. Zelfs op dekbedden. En iedere keer denk ik: hoe bijzonder dat een beeld dat ik heb gemaakt zoveel waarde heeft voor iemand anders.
Ook als een rasvereniging een foto wil gebruiken in een clubblad, sta ik daar vaak heel positief tegenover. Dat zijn juist de momenten waarop ik graag meedenk. Een berichtje is meestal al genoeg.
Want daar zit voor mij het verschil.
De foto's die ik maak tijdens een fotoshoot zijn, tenzij we samen iets anders afspreken, bedoeld voor persoonlijk gebruik. Om van te genieten, ze te delen met familie en vrienden, op social media te plaatsen of er een mooie afdruk van te laten maken.
Maar zodra een foto wordt ingezet om een product of merk te promoten, verandert de situatie. Dan wordt een beeld onderdeel van een commerciële uiting. Er wordt geprobeerd een product of dienst onder de aandacht te brengen. En dan is toestemming vragen niet alleen netjes, maar ook noodzakelijk. Soms hoor ik ook: "Maar die foto stond toch gewoon online?" , En dat klopt maar online beschikbaar betekent niet dat een foto vrij te gebruiken is.
Achter iedere foto zitten uren werk. Niet alleen het moment waarop ik op de ontspanknop druk, maar ook de voorbereiding, de apparatuur, de reistijd, de selectie, de nabewerking, de software en alle kosten die komen kijken bij het runnen van een fotografiebedrijf.
Ik probeer mijn fotoshoots juist zo toegankelijk mogelijk te houden. Ik hoef er niet rijk van te worden. Mijn doel is dat zoveel mogelijk mensen mooie herinneringen kunnen laten vastleggen, zonder dat daar een enorm prijskaartje aan hangt. Juist daarom voelt het wrang als een groot bedrijf besluit een foto te gebruiken om een product of merk te promoten, zonder eerst even contact op te nemen.
Een simpel berichtje met de vraag of een foto gebruikt mag worden, had waarschijnlijk al een heel ander gesprek opgeleverd. Sterker nog, de kans is groot dat ik afhankelijk van het product of de dienst gewoon 'ja' had gezegd.
Voor mij draait het namelijk niet alleen om een vergoeding. Het draait om respect voor elkaars werk.
Ik hoop dat deze blog vooral zorgt voor meer bewustwording in plaats van het angst voor het durven plaatsen van een foto.
Want echt... een berichtje sturen kost nog geen minuut. Grote kans dat ik enthousiast reageer, meedenk en samen tot een passende oplossing kom. Ik vind het namelijk alleen maar mooi als mijn foto's een groter publiek bereiken. Zolang we elkaar maar met hetzelfde respect behandelen als waarmee de foto's ooit zijn gemaakt.